بینایی یکی از مهمترین حسهای ویژه است، نه تنها به این علت که در ارتباط با محیط خارج از بدن نقش مهمی دارد، بلکه بیشتر از این رو که اختلال دید سبب کاهش یادگیری نیز می شود. فرد با حس بینایی از خود محافظت نموده، تعادل خود را حفظ کرده، قدرت خلاقیت پیدا نموده و بالاخره از دیدن محیط اطراف لذت می برد.
داشتن بینایی نعمت بسیار بزرگی است و اگر انتظار داریم که چشمانمان برای تمام مدت عمر به ما خدمت کنند بایستی نهایت دقت را در مراقبت از آنها به عمل آوریم.
برخی نکات بهداشتی جهت مراقبت از چشم ها:
– همواره از مواد غذایی متناسب و حاوی ویتامین های مختلف به ویژه ویتامین A استفاده نمایید.
منابع غذایی حاوی ویتامین A :
– ویتامین A در منابع گیاهی به صورت پیش ویتامین (انواع کاروتن ها به ویژه بتاکاروتن) و در منابع حیوانی به شکل رتینول فعال یافت می شود.
– بهترین منابع حیوانی ویتامین A جگر، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر پرچربی، کره، روغن کبد ماهی و ماهی های کوچک با جگر (کیلکا) می باشد.
– بهترین منابع گیاهی ویتامین A سبزی های با برگ سبز تیره مانند: اسفناج، کاهو، سبزی های زرد مثل هویج و کدو حلوایی، میوه های زرد و نارنجی مثل: زردآلو، قیسی، خرمالو، نارنگی و طالبی، موز، خربزه وانواع مرکبات می باشد.
– خواب و استراحت کافی داشته باشید.
– چشم ها را از تاثیر اشعه ماوراء بنفش با استفاده از عینکهای مرغوب محافظت نمائید.
– از چشم خود در نور کافی استفاده کنید. نور کم یا خیره کننده باعث می شود که چشم با دشواری بیشتری کار کرده و در نتیجه فشار بیشتری به آن وارد شود. در این حالت چشم زودتر و بیشتر خسته می شود.
نور خوب نوری است که دارای روشنایی کافی بوده، خیره کننده نباشد و بطور یکسان پخش شده باشد.
– هنگام مطالعه از نور کافی استفاده کنید. کسانی که در رختخواب به حالت نیمه نشسته و یا خوابیده در حالیکه کتاب را مقابل چشم گرفته اند مطالعه می کنند، می بایست نور لازم جهت مطالعه را طوری تنظیم نمایند که نور از بالای تخت ویا از چراغ کنار تخت که کمی عقب تر از آن قرار گرفته است به کتاب بتابد. هیچگاه نور نباید بطور مستقیم و از روبرو به چشم بتابد.
– پس از مطالعه مداوم برای مدت بیش از یک ساعت و نیم برای مدتی چشمان خودرا بسته و یا به دیوار سفید و اشیاء دور نگاه کنید و یا چشمان خودرا برای مدت کوتاهی به فعالیت دیگری مشغول نمائید، تا خستگی آن رفع گردد. این توصیه برای رانندگان اتومبیل نیز صادق است. لذا پس از یک ساعت و نیم رانندگی می بایست اتومبیل را نگهداشته و برای مدت کوتاهی به چشم ها استراحت داد.
– از آنجائیکه چشمها به آسانی آلوده می گردند می بایست اطراف چشم و پلک ها رابه دفعات شسته و با حوله نرم خشک نمود. همچنین اگر هر گونه جسم خارجی وارد چشم یا داخل پلک گردد می بایست با گوشه یک دستمال تمیز و با احتیاط فراوان آنرا بیرون آورد. در این حالت از مالیدن چشم خودداری نمائید.
– چشم طبیعی و سالم احتیاج به درمان ندارد لذا از بکار بردن هر گونه دارو و یا محلولهای شستشوی چشم بدون دستور پزشک خودداری نمائید.
علائم هشدار دهنده بیماریهای چشم:
در صورت وجود هر یک از حالات زیر بلافاصله به چشم پزشک مراجعه نمائید:
– نزدیک کردن اشیاء به چشم جهت دیدن آنها و یا تنگ کردن چشم برای دیدن اشیاء نزدیک
– تمایل غیر طبیعی سر به یک سمت برای دیدن اشیایی که در روبرو قرار دارند
– مالش غیر طبیعی و مداوم چشم ها
– هرگونه اشتباه در تشخیص رنگها
– قرینه نبودن مردمک های چشم
– بیزاری و گریز از نور
– سردردهای غیر طبیعی
– هر گونه احساس تورم در چشم
– هر گونه علامت مبنی بر وجود لوچی ( استرابیسم ) چشم
– هر گونه علامت مبنی بر اینکه فرد در برخی از ساعات روز بهتر از بقیه اوقات روز می بیند.
– هر گونه احساس مبنی بر دوتایی و یا در هم دیدن اشیاء
– هرگونه ورم ملتحمه و یا ریزش غیر عادی اشک از چشم ها
– هر گونه ناتوانی و یا سستی عضلات چشم
– هر گونه عوارض دیگر که موجب اختلال در دید طبیعی گردد.
توجهات خاص به چشم ها در دوران های مختلف زندگی
در طول دوران زندگی دو دوره وجود دارد که می بایستی در آنها به چشم توجه خاص نمود.
دوران تحصیلی:
اطفال و جوانان دارای عضلات قوی در چشم بوده و عمل تطابق را به آسانی انجام می دهند و چشم آنها کمتر خسته می شود. از آنجائیکه موفقیت در دروس بستگی زیادی به قدرت مطالعه دانش آموز داشته و لازمه قدرت در مطالعه، داشتن بینایی خوب است، لذا اقدام بموقع جهت رفع عیوب چشم در این دوره زندگی بسیار حائز اهمیت است.
دوران میانسالی:
با افزایش سن بینایی شخص ضعیف می شود. به علت اسکلروز اسفنکتر مردمک و کاهش اندازه آن، پاسخ مردمک به تغییر شدت نور کاهش می یابد. عدسی به مرور زمان کدر شده و میدان بینایی کاهش می یابد ودر نتیجه دید محیطی فرد دچار مشکل می گردد. به علت از بین رفتن تدریجی خاصیت الاستیک عدسی و تبدیل آن به توده ای تقریبا جامد، فرآیند تطابق نیز کند می شود. زمانی که عدسی قدرت تطابق خود را بطور کامل از دست بدهد شخص دچار پیر چشمی شده و در این حالت به عینک مخصوص نیاز خواهد داشت.
به خاطر داشته باشید چنانچه پس از چهل سالگی:
– فشار خون شما بالاتر از حد طبیعی است، مبتلا به تصلب شرایین هستید ، مبتلا به مرض قند ( دیابت ) هستید ، در خانواده شما کسی مبتلا به بیماری گلوکوم ” آب سیاه ” و یا آب مروارید”کاتاراکت” است حتما” بطور منظم به چشم پزشک مراجعه کنید.
چشم شما و تلویزیون
تلویزیون یکی از منابع مهم ایجاد خستگی در چشم است. لذا این نکته که چگونه از تلویزیون استفاده کنیم تا در عین حال دچار خستگی چشم نیز نشویم بسیار مهم است.
رعایت نکات ذیل را به خاطر داشته باشید:
1- چنانچه تصویر تلویزیون نقصی دارد از آن استفاده نکنید.
2- سعی کنید تلویزیون را حداقل در فاصله 5/3 متری از چشمان خود قرار دهید.
3- هرچه صفحه تلویزیون بزرگتر باشد تصویر راحت تر دیده شده و می توان در فاصله دورتری از تلویزیون نشست.
4 – حتی المقدور صفحه تلویزیون را از روبرو ببینید.
5- اگر به عللی از عینک استفاده می کنید ( غیر از موارد پیر چشمی ) هنگام تماشای تلویزیون نیز عینک بگذارید.
6- هرگز به مدت طولانی به تماشای تلویزیون ننشسته و حداکثر پس از دو ساعت برای چند لحظه چشمان خود را بسته و به آنها استراحت دهید.
7- بهتر است محل قرار دادن تلویزیون در مکانی با روشنایی نیمه تاریک باشد.
در پایان اگر علی رغم رعایت موارد پیش گفت هنگام تماشای تلویزیون دچار ناراحتی می شوید به پزشک مراجعه کنید.
